,,ვიტრაჟული ხელოვნება ერთ-ერთი საუკეთესო გზაა წარსულისა და აწმყოს ერთმანეთთან დასაკავშირებლად“

ჩვენი რესპონდენტი ლანა გოხიძე 21 წლის ასაკში უკვე რამდენიმე შემოქმედებითი მიმართულებით საქმიანობს და თითოეულ მათგანში საკუთარ ხელწერას ქმნის. თავის ნამუშევრებს სოციალურ ქსელებშიც აქტიურად აზიარებს და ხელოვნებასა და მეწარმეობას თანამედროვე კომუნიკაციის ფორმებთან წარმატებით აერთიანებს.
– თქვენი ძირითადი საქმიანობა ხელნაკეთი ჩანთების შექმნაა, მაგრამ სოციალურ ქსელში დიდი გამოხმაურება მოჰყვა თქვენ მიერ შესრულებულ მხატვრულ ვიტრაჟს მეგობრის სახლის განახლებულ შუშაბანდზე. მოგვიყევით ამის შესახებ…
– ყველაფერი სრულიად სპონტანურად დაიწყო. ჩემი ძირითადი საქმიანობა და ყოველდღიურობა მართლაც ჩანთებისა და სამოსის დიზაინს, ტექსტილსა და ხელნაკეთ აქსესუარებს უკავშირდება, თუმცა ექსპერიმენტები და ახალი ტექნიკების აღმოჩენა ძალიან მიზიდავს. ჩემმა მეგობარმა სახლის განახლება რომ დაიწყო და შუშაბანდის გაფორმებაზე ჩამოვარდა საუბარი, გადავწყვიტეთ, სტანდარტული მინის ნაცვლად, სივრცისთვის სული შთაგვებერა მხატვრული ვიტრაჟით. ჩემთვის ეს იყო გამოწვევაც და დიდი აზარტიც – გამოსულიყო ნამუშევარი, რომელიც არა მხოლოდ ესთეტიკურად მოუხდებოდა ინტერიერს, არამედ დღის სინათლის ცვალებადობასთან ერთად სრულიად ახალ სიცოცხლეს შესძენდა ოთახს. პროცესი და შედეგი ვიდეოების სახით სოციალურ ქსელში გავაზიარე. სიმართლე გითხრათ, ასეთ მასშტაბურ გამოხმაურებას არ ველოდი. ხალხისგან წამოსულმა ინტერესმა და აღფრთოვანებამ დამანახა, თუ რამდენად დიდია მოთხოვნა და სიყვარული ხელით შექმნილი, განსხვავებული ხელოვნების მიმართ.
– რამდენად განსაკუთრებული იყო ეს პროექტი თქვენთვის?
– თუ მანამდე ჩემი სამყარო, ძირითადად, ტექსტილთან, დიზაინსა და ჩანთების შექმნასთან ასოცირდებოდა, ვიტრაჟზე მუშაობამ დამანახა, თუ როგორ შეიძლება შუშამ, სინათლემ და ფერებმა სრულიად გარდაქმნას სივრცის ენერგეტიკა. განსაკუთრებული ეს პროექტი იმითაც იყო, რომ მან გამოცადა ჩემი, როგორც ხელოვანის, ტექნიკური და ესთეტიკური შესაძლებლობები უფრო დიდ მასშტაბში. როცა ხედავ, როგორ ცოცხლდება შენი ნახატი მზის სხივებზე და როგორ ცვლის გარემოს, ეს უდიდესი ემოციაა. ამ ნამუშევარმა მომცა იმპულსი, რომ ვიტრაჟული მხატვრობა ჩემი საქმიანობის კიდევ ერთ, ძალიან მნიშვნელოვან და საყვარელ მიმართულებად ვაქციო.

– როგორ იქნება ვიტრაჟი – ესკიზიდან საბოლოო ნამუშევრამდე?
 – ვიტრაჟზე მუშაობა საკმაოდ შრომატევადი, მაგრამ ამავდროულად, ძალიან მედიტაციური პროცესია. ყველაფერი იწყება იდეითა და სივრცის აღქმით. ჯერ უნდა იგრძნო, რა ტიპის განათება და განწყობა სჭირდება კონკრეტულ მინას. პროცესის ძირითადი ეტაპები ასე ნაწილდება: თავდაპირველად, იქმნება ქაღალდის მასშტაბური ესკიზი. შემდეგ ხდება ნახატის გადატანა მინაზე და სპეციალური ვიტრაჟული კონტურის (კონტურული პასტის) გავლება. ეს ეტაპი უდიდეს სიზუსტეს მოითხოვს, რადგან სწორედ კონტური აკავებს შემდგომში საღებავს. კონტურის გავლების შემდეგ ველოდებით მის სრულ გაშრობას, რომ ფერები ერთმანეთში არ აირიოს. შემდეგ მოდის ფერებით ავსება – ეს ყველაზე ჯადოსნური ნაწილია – სპეციალური ვიტრაჟული საღებავებით თითოეული სექტორის შევსება. აქ მნიშვნელოვანია ფერთა გადასვლის, გამჭვირვალობისა და ჰაერის ბუშტუკების კონტროლი. საბოლოო ეტაპზე საღებავი გადის სრულ შრობას და ფიქსაციას, რათა მინამ შეინარჩუნოს ბზინვარება, იყოს მდგრადი და დიდხანს გაძლოს.
– რა არის ყველაზე რთული ვიტრაჟის შექმნისას – ტექნიკური შესრულება თუ მხატვრული გადაწყვეტა?
– ჩემი აზრით, ყველაზე დიდი სირთულე ამ ორის ჰარმონიულ სინთეზშია, თუმცა ტექნიკური მხარე ხშირად უფრო მეტ სიფრთხილესა და მოთმინებას მოითხოვს. მხატვრული გადაწყვეტა შემოქმედებითი თავისუფლებაა – ეს არის იდეა, კომპოზიცია და ფერების შეხამება, მაგრამ როცა საქმე მინაზე მუშაობაზე მიდგება, ტექნიკური შესრულება ხდება გადამწყვეტი. უმცირესმა შეცდომამ ან უსწორმასწორო ხაზმა შეიძლება საღებავის გაჟონვა გამოიწვიოს. ვიტრაჟის საღებავი საკმაოდ დინამიკური მასალაა. მისი ფენების სისქის, ბუშტუკებისა და გაშრობის ტემპის კონტროლი იდეალურ ტექნიკურ უნარებს მოითხოვს. ამიტომ, თამამად ვიტყვი, რომ მხატვრული იდეა ქმნის განწყობას, ხოლო ტექნიკური შესრულება სულს უდგამს მას და ნამუშევარი სრულყოფილებამდე მიჰყავს.

– ფიქრობთ თუ არა, რომ ძველი ქართული სახლების, შუშაბანდებისა და ისტორიული სივრცეების განახლებისას ვიტრაჟს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება?
– ერთმნიშვნელოვნად – დიახ. ქართული თბილისური და რეგიონული არქიტექტურისთვის შუშაბანდი ისტორიულად, ყოველთვის იყო სივრცის სავიზიტო ბარათი – ადგილი, სადაც სინათლე, ჰაერი და ოჯახური სიმყუდროვე ერთიანდებოდა. ძველი ისტორიული სივრცეების განახლებისას ვიტრაჟს შეუძლია ორგვარი ფუნქცია შეასრულოს. ვიტრაჟი არ არღვევს არქიტექტურის პირვანდელ სულს, არამედ ხაზს უსვამს შენობის ავთენტურობასა და ხასიათს. სწორად შერჩეული ორნამენტითა და ფერებით შესაძლებელია ძველ, ტრადიციულ ჩუქურთმებსა თუ ხის კონსტრუქციებს სრულიად ახალი, თანამედროვე სიცოცხლე შევძინოთ. ვიტრაჟიდან გარდატეხილი მზის სხივები შუშაბანდს ჯადოსნურობას სძენს. მჯერა, რომ ისტორიული ძეგლებისა თუ ძველი სახლების რესტავრაციისას ვიტრაჟული ხელოვნება ერთ-ერთი საუკეთესო გზაა წარსულისა და აწმყოს ერთმანეთთან დასაკავშირებლად.
– როგორც ვიცით, თქვენ ატარებთ ვორქშოპებსაც…
– დიახ, ვორქშოპები ჩემი საქმიანობის ერთ-ერთი ყველაზე საყვარელი და ემოციურად სავსე ნაწილია. ჩემთვის ეს არ არის უბრალოდ ხატვის ან
ტექნიკის სწავლება – ესაა ნამდვილი შემოქმედებითი თერაპია და გამოცდილების გაზიარება. ვორქშოპებს ვატარებ როგორც თბილისში, ისე რეგიონებში, სადაც მონაწილეებს შეუძლიათ, სრულიად გამოვიდნენ ყოველდღიური რუტინიდან და საკუთარი ხელით შექმნან რაღაც განსაკუთრებული. შეხვედრებზე დროს ვუთმობთ ვიტრაჟული მხატვრობის ტექნიკის შესწავლას ესკიზის შექმნიდან, კონტურის გავლებითა და სპეციალური საღებავებით შუშის შევსებით დამთავრებული. ჩემთვის უმნიშვნელოვანესია მყუდრო, მეგობრული და შთამაგონებელი გარემოს შექმნა, სადაც არ არსებობს „შეცდომის შიში“. ყველაზე დიდი ბედნიერება ისაა, როდესაც ადამიანები, რომლებსაც შესაძლოა, მანამდე ფუნჯიც კი არ სჭერიათ ხელში, შეხვედრის ბოლოს მათივე შექმნილი, ულამაზესი ვიტრაჟული ნამუშევრითა და უზარმაზარი დადებითი ენერგიით ტოვებენ სივრცეს.
– ახლა თქვენს ძირითად საქმიანობას დავუბრუნდეთ…
– მე ვქმნი ჩანთებს. ჩემი ბრენდის – Lana’s Atelier-ის პრინციპი აბსოლუტური ექსკლუზიურობაა. ჩემი ნამუშევრები არ მეორდება, თითოეული ჩანთა მზადდება მხოლოდ ერთადერთ ეგზემპლარად. ეს არ არის უბრალოდ ხელნაკეთი ნივთი, ეს არის სრულიად ავტორული ხელოვნება. იდეა, ესკიზი, დიზაინი, ნახატი, ქარგვა თუ თითოეული ნაკერი თავიდან ბოლომდე ჩემი ხელით იქმნება. ბაზარზე არსებული სხვა პროდუქციისგან ჩემი ბრენდი სწორედ ამით გამოირჩევა. როდესაც ადამიანი ყიდულობს ჩემს ჩანთას, იცის, რომ დედამიწაზე მეორე ასეთი ნივთი არ არსებობს. ჩემთვის ჩანთა უბრალოდ აქსესუარი არაა, არამედ მოძრავი ტილოა, რომელზეც ჩემი შემოქმედებითი ხედვა გადამაქვს.

– ყველაფერთან ერთად, კონტენტ კრეატორიც ხართ და თქვენს შემოქმედებით პროცესს იღებთ . . .
– დღეს, თანამედროვე ხელოვანისთვის სოციალური მედია უბრალოდ ვიტრინა კი არაა, არამედ უმნიშვნელოვანესი ხიდია აუდიტორიასთან. ჩემს სფეროში კონტენტის შექმნასა და პროცესის ჩვენებას გადამწყვეტი როლი აქვს. როდესაც ექსკლუზიურ, ხელნაკეთ ნივთს ქმნი, ადამიანისთვის მხოლოდ საბოლოო პროდუქტის ფოტო საკმარისი არ არის. როცა ისინი ხედავენ ვიდეოებში, თუ რამდენი შრომა, დრო, ემოცია და დეტალებზე ზრუნვა სჭირდება თითოეულ ნაკერს თუ ფუნჯის მოსმას, ნამუშევრის აღქმა სრულიად იცვლება. სოციალური მედია საშუალებას გაძლევს, მაყურებელი შენი შემოქმედებითი მოგზაურობის თანამონაწილე გახადო, რაც უდიდეს ნდობასა და ემოციურ კავშირს აყალიბებს.
– ბევრი ახალგაზრდა ფიქრობს, რომ საქართველოში შემოქმედებით სფეროში წარმატების მიღწევა რთულია. რას ეტყოდით მათ?
– შიში და ეჭვი სრულიად ბუნებრივია, თუმცა საკუთარი იდეების გამოუცდელად დათმობა ყველაზე დიდი შეცდომაა. საქართველოში შემოქმედებით სფეროს აქვს თავისი გამოწვევები, მაგრამ ამავდროულად, ეს არის უზარმაზარი, ჯერ კიდევ აუთვისებელი პოტენციალის სივრცე. ჩემი გამოცდილებიდან რამდენიმე მთავარ რჩევას გაგიზიარებდით: ნუ შეგეშინდებათ ინდივიდუალურობის, იპოვეთ ის, რაც მართლა გიყვართ და რითაც გამოირჩევით, დააფასეთ საკუთარი შრომა და იყავით
თანმიმდევრულები. წარმატება ერთ დღეში არ მოდის. ეს არის ყოველდღიური დისციპლინა, ექსპერიმენტები და საკუთარ ხარისხზე მუდმივი ზრუნვა. გამოიყენეთ თანამედროვე შესაძლებლობები. სოციალური მედია გაძლევთ შანსს, არ შემოიფარგლოთ მხოლოდ ლოკალური ბაზრით და თქვენი შემოქმედება მთელ მსოფლიოს აჩვენოთ. თუ გაქვთ მკაფიო ხედვა, გულწრფელი სიყვარული იმის მიმართ, რასაც აკეთებთ და არ შეუშინდებით პირველ დაბრკოლებებს, აუცილებლად იპოვით თქვენს აუდიტორიას.
– გეგმებზე რომ გვითხრათ. . .
– გეგმები საკმაოდ მასშტაბურია, მსურს, ჩემი შემოქმედების ორივე მიმართულება – ჩანთების დიზაინი და ვიტრაჟული ხელოვნება კიდევ უფრო მაღალ საფეხურზე ავიყვანო. ვგეგმავ ექსკლუზიური, ავტორული ჩანთების ახალ კოლექციებზე მუშაობას. მინდა, კიდევ უფრო მეტი ექსპერიმენტი ჩავატარო ფორმებით, ტექსტურითა და რთული დეტალებით. ამასთანავე, ჩემი მიზანია, ბრენდმა სახელი საერთაშორისო ასპარეზზეც უფრო მტკიცედ დაიმკვიდროს. გარდა ამისა, ვგეგმავ სხვადასხვა პროექტზე მუშაობას, მათ შორისაა ისტორიული სივრცეებისა და შუშაბანდების გაცოცხლება. მთავარი მიზანი უცვლელია – არასოდეს დავკარგო შემოქმედებითი თავისუფლება, შევქმნა ნამუშევრები, რომლებიც ადამიანებს ემოციებს აღუძრავს და გავაგრძელო ჩემი სიყვარულისა და გამოცდილების გაზიარება.

თამარ ლამპარაძე